काठमाडौं, ३० चैत (२०८२) प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह र उहाँको मन्त्रिमण्डलका सदस्यहरूले आफ्नो सम्पत्ति विवरण सार्वजनिक गरेका छन्। आइतबार प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयले सार्वजनिक गरेको विवरण अनुसार मन्त्रिमण्डलका सदस्यहरूमा घरजग्गा, सेयर लगानीदेखि लिएर ठूलो परिमाणमा सुनचाँदी र अनौठो आम्दानीका स्रोतहरू देखिएका छन्।
पारदर्शिता र सुशासनको दृष्टिकोण: लामो समयको अन्तरालपछि मन्त्रीहरूको सम्पत्ति विवरण सार्वजनिक हुनुले ‘सुशासन र पारदर्शिता’ प्रतिको सरकारी प्रतिबद्धतालाई सकारात्मक रूपमा संकेत गरेको छ। यसले जनतामा सूचनाको हकको प्रत्याभूति गराउनुका साथै सार्वजनिक पदमा रहेका व्यक्तिहरूको आर्थिक जीवनशैलीलाई निगरानी गर्ने आधार तय गरेको छ। यद्यपि, धेरैजसो मन्त्रीहरूले सुन र बहुमूल्य धातुलाई ‘पैतृक’ वा ‘विवाहको उपहार’ का रूपमा देखाउनुले सम्पत्तिको वास्तविक स्रोतको वैधतामाथि कानुनी र नैतिक प्रश्नहरू उब्जाएको छ।
आर्थिक पृष्ठभूमि र लगानीको दृष्टिकोण: मन्त्रिमण्डलमा रहेका युवा सदस्यहरूको आम्दानीको स्रोत परम्परागत कृषि वा व्यवसायभन्दा फरक ‘डिजिटल इकोनोमी’ र ‘बौद्धिक पेशा’ तर्फ मोडिएको देखिन्छ। विशेष गरी प्रधानमन्त्री बालेन शाहको आम्दानीको स्रोत सामाजिक सञ्जाल र रोयल्टी हुनुले नेपाली अर्थतन्त्रमा नयाँ पुस्ताको प्रवेश र प्रविधिको बढ्दो प्रभावलाई प्रतिविम्बित गर्दछ। अर्कोतर्फ, अर्थमन्त्री र अन्य मन्त्रीहरूको घरजग्गा र सेयर बजारमा देखिएको ठूलो लगानीले नेपालको मध्यम र उच्च वर्ग अझै पनि स्थिर सम्पत्ति (Fixed Assets) मै सुरक्षित महसुस गर्छ भन्ने परम्परागत सोचलाई नै निरन्तरता दिएको देखिन्छ।
सामाजिक र लैंगिक दृष्टिकोण: महिला तथा दलित समुदायबाट प्रतिनिधित्व गर्ने मन्त्रीहरूको सम्पत्ति विवरणले नेपालको सामाजिक असमानताको ऐना प्रस्तुत गरेको छ। पहुँचवाला मन्त्रीहरूको करोडौँको विलासिताका बीच सिमान्तकृत समुदायबाट आएका मन्त्रीहरूले आफ्नो सम्पत्तिमा ‘कुखुरा’ वा ‘कुकुर’ समेत उल्लेख गर्नुले उनीहरूको सादा जीवनशैली र धरातलीय यथार्थलाई देखाउँछ। यो विवरणले मन्त्रिमण्डल भित्रै पनि आर्थिक स्तरमा ठूलो खाडल रहेको पुष्टि गर्दछ, जसले नीति निर्माणमा रहने व्यक्तिहरूको भिन्न-भिन्न वर्गीय चेतनालाई झल्काउँछ।
