आज सहिद दिवस देशभर विभिन्न कार्यक्रममार्फत मनाइनु केवल श्रद्धाञ्जलीको औपचारिकता होइन, यो राष्ट्रको राजनीतिक चेतना र लोकतान्त्रिक यात्राको आत्ममूल्यांकन गर्ने अवसर पनि हो। नेपालमा प्रजातन्त्र स्थापनाका लागि जीवन बलिदान गर्ने धर्मभक्त माथेमा, दशरथचन्द्र ठाकुर, गङ्गालाल श्रेष्ठ र शुक्रराज शास्त्री मात्र होइन, २००७ सालको जनक्रान्तिदेखि हालैको ‘जेन–जी’ आन्दोलनसम्म विभिन्न कालखण्डमा सहादत प्राप्त गर्ने सबै सहिदहरूको योगदानले आजको राजनीतिक संरचना निर्माण भएको हो।
राष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री तथा प्रमुख दलका नेताहरूले सहिद दिवसमा सहिदका सपना पूरा गर्ने प्रतिबद्धता दोहोर्याएका छन्। राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलको सन्देशले सहादतलाई राष्ट्र र जनताको हितमा जीवन समर्पण गर्ने सर्वोच्च कर्मका रूपमा व्याख्या गरेको छ भने प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीले अब कुनै आमाको काख रित्तिन नपरोस् भन्ने भावनात्मक अपिल गरेकी छन्। यस्ता अभिव्यक्तिहरूले राजनीतिक इच्छाशक्तिको संकेत दिन्छन्, तर व्यवहारिक कार्यान्वयनको अभावले जनतामा निराशा पनि बढिरहेको यथार्थ छ।
नेकपा एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले सहिदकै बलिदानका कारण आजको स्वतन्त्रता सम्भव भएको दाबी गर्दै लोकतान्त्रिक अधिकार स्थापनामा राजनीतिक दलहरूको भूमिका उल्लेख गरेका छन्। अर्कोतर्फ कांग्रेस सभापति गगनकुमार थापाले सहिदको आदर्शलाई संविधान र लोकतान्त्रिक संरचनामार्फत संस्थागत गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्। तर यथार्थमा भ्रष्टाचार, दलीय स्वार्थ, कमजोर शासन प्रणाली र जनअपेक्षा पूरा नहुनुले सहिदको सपना अधुरै रहेको अनुभूति व्यापक छ।
राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका वरिष्ठ नेता बालेन्द्र शाहले व्यवस्था परिवर्तन भए पनि सत्ताको चरित्र नफेरिएको भन्दै गम्भीर असन्तोष व्यक्त गरेका छन्। जेन–जी आन्दोलनमा सुशासन र भ्रष्टाचारविरुद्ध उठेको आवाजलाई दमन गरिएको आरोपले राज्य र नागरिकबीच बढ्दो दूरीलाई उजागर गर्छ। यसले सहिद दिवसको सन्देश केवल अतीत सम्झनुमा सीमित नभई वर्तमान शासनप्रति प्रश्न उठाउने दिनका रूपमा पनि स्थापित हुँदै गएको देखिन्छ।
सहिद दिवसको सार केवल माल्यार्पण र भाषणमा सीमित हुनु हुँदैन। सहिदहरूले कल्पना गरेको लोकतन्त्र सुशासनयुक्त, पारदर्शी, न्यायपूर्ण र समावेशी राज्य व्यवस्थासँग जोडिएको थियो। त्यसैले आजको प्रमुख चुनौती भनेको राजनीतिक प्रतिबद्धतालाई व्यवहारमा रूपान्तरण गर्नु, भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्नु, नागरिक अधिकारको संरक्षण गर्नु र युवा पुस्ताको विश्वास पुनःस्थापित गर्नु हो। जबसम्म सहिदको बलिदानले ल्याएको स्वतन्त्रता जनताको दैनिक जीवनमा अनुभूत हुने परिवर्तनमा रूपान्तरण हुँदैन, तबसम्म सहिद दिवसको वास्तविक अर्थ अधुरै रहनेछ।
