लामो समयदेखि स्वास्थ्य बिमा रकम भुक्तानी नपाउँदा पर्वत जिल्लाको एकमात्र सुविधासम्पन्न प्रदेश अस्पताल ठूलो आर्थिक सङ्कटमा परेको छ । सरकारी स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रमअन्तर्गत बिरामीलाई सेवा दिएको भुक्तानी तीन करोड रुपैयाँभन्दा बढी समयमै पाउन नसकिएपछि अस्पतालका गतिविधिहरू प्रभावित बनेका छन्।
स्थानीय स्वास्थ्य अधिकारीहरूका अनुसार भुक्तानी ढिलाइले औषधि तथा उपकरण खरिद, कर्मचारी तलब भत्ता भुक्तानी, ल्याब सेवा सञ्चालन तथा नियमित खर्च व्यवस्थापनमा समस्या सिर्जना गरेको छ, जसले बिरामीहरूलाई आवश्यक सेवामा पनि कठिनाइ थपेको छ । विशेषगरी डायलायसिस र अन्य जटिल उपचार सेवामा।
यो समस्या नेपालमा स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रमकै संरचनागत र वित्तीय संकटको ठूलो संकेत पनि हो । देशभरका अस्पतालहरूमा बिमा दाबी भुक्तानी पछाडि परेकाले ठूलो रकम बक्यौता रहेको स्थितिले देखाउँछ (जसअनुसार स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रमले रु १८ अर्बभन्दा बढीको दाबी भुक्तानी गर्न बाँकी रहेको छ )।
यस्तै, काठमाण्डौस्थित त्रिवि शिक्षण अस्पतालले पनि स्वास्थ्य बिमा सेवा रोक्न बाध्य भएको समाचारले कार्यक्रमको तिक्त वास्तविकता उजागर गरेको छ, जहाँ ठूलो रकम भुक्तानी नआएको कारण सेवाहरू प्रभावित भएका छन्।
स्वास्थ्य मन्त्रालयका शीर्ष अधिकारीहरूले तीन तहका सरकारको समन्वित लगानी र बजेट व्यवस्थापन आवश्यक रहेको जोड दिएका छन् । यसले स्थानीय तहदेखि संघीय तहसम्म नीति र आर्थिक प्रतिबद्धता बलियो नहुँदा यस्ता समस्या उत्पन्न भैरहेको स्पष्ट गर्दछ। समस्या केवल पर्वत अस्पतालमा मात्र सीमित छैन; देशका प्रमुख सरकारी अस्पतालहरूमा दाबी भुक्तानी ढिलाइको परिणाम स्वरूप सेवाहरू अवरुद्ध भएका वा दबाबमा परेका छन्, जसले सामान्य नागरिकहरूको स्वास्थ्य पहुँचमा प्रत्यक्ष असर पुर्याइरहेको छ।
समग्रमा, स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रम लक्षित वर्गलाई उपचारमा पहुँच दिन थालिएको भए पनि वित्तीय व्यवस्थापन, भुक्तानी प्रणालीको ढिलाइ, र प्रशासनिक समन्वयको कमजोरीका कारण कार्यक्रमको दीगो व्यवहार्यता चुनौतीमा परेको देखिन्छ । यसले बिरामी र अस्पताल दुवैलाई आर्थिक र सेवा‑प्राप्ति क्षेत्रमा कठिन अवस्थामा राखेको छ, र सरकार तथा सम्बन्धित निकायहरूले तत्काल समाधान र सुधारको आवश्यकता रहेको को चित्रण गर्दछ।
