ललितपुर महानगरका मेयर चिरिबाबु महर्जनले पाटन अस्पतालसँग सहकार्यमा सञ्चालन भइरहेको स्वास्थ्य सेवा कार्यक्रमको बीमा रकम नेपाल सरकारले भुक्तानी नगरे महानगरले आफैं तिर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। यो अभिव्यक्तिले स्थानीय सरकार स्वास्थ्य सेवा निरन्तरता कायम गर्न अग्रसर रहेको संकेत गरेको छ।
मेयर महर्जनले स्वास्थ्य बीमा बापतको रकम समयमै नआउँदा अस्पताल सञ्चालनमा समस्या उत्पन्न भएको उल्लेख गरेका छन्। नेपालमा स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम विस्तार भइरहेको भए पनि भुक्तानी ढिलाइका कारण अस्पतालहरूले आर्थिक दबाब खेप्नु परिरहेको यथार्थ यस घटनाबाट झल्किन्छ।
यदि भुक्तानीमा निरन्तर ढिलाइ भयो भने सेवा बन्द हुन सक्ने जोखिम समेत देखिन्छ, जसको प्रत्यक्ष असर बिरामी र सेवा प्रवाहमा पर्न सक्छ।
महर्जनले सेवा बन्द भएमा त्यसको आलोचना स्थानीय सरकारलाई सहनुपर्ने स्थिति आउने भन्दै संघीय सरकारलाई समयमै भुक्तानी गर्न आग्रह गरेका छन्। उनले सरकारबाट औपचारिक अनुमति वा जिम्मेवारी हस्तान्तरण भएमा महानगरले नै भुक्तानी गर्ने स्पष्ट धारणा व्यक्त गरेका छन्।
यसले संघीय, प्रदेश र स्थानीय सरकारबीच समन्वय तथा जिम्मेवारी बाँडफाँट अझ स्पष्ट हुनुपर्ने आवश्यकता देखाउँछ।
महानगरले पाटन अस्पतालको प्राविधिक सल्लाहअनुसार नयाँ स्वास्थ्य केन्द्र स्थापना गर्ने तयारी गरिरहेको छ। उक्त केन्द्र सञ्चालनमा आएपछि राष्ट्रिय स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रममार्फत नगरवासीले थप गुणस्तरीय र सहज सेवा प्राप्त गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
यो कदमले स्थानीय तहबाट स्वास्थ्य पूर्वाधार विस्तार गर्ने रणनीति झल्काउँछ।
मेयर महर्जनले पाटन अस्पतालसँगको सहकार्यलाई देशभरका स्थानीय सरकारका लागि उदाहरणीय अभ्यासका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। ७५३ स्थानीय तहमध्ये ललितपुर महानगर स्वास्थ्य सेवा व्यवस्थापन र सहकार्य मोडेलमा अग्रस्थानमा रहेको दाबी पनि गरिएको छ।
यो घटनाले नेपालमा स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम कार्यान्वयनमा देखिएका संरचनात्मक चुनौतीहरू उजागर गरेको छ। स्थानीय तह स्वास्थ्य सेवा विस्तारमा सक्रिय भए पनि वित्तीय जिम्मेवारी र भुक्तानी प्रणालीमा सुधार आवश्यक देखिन्छ।
साथै, ललितपुर महानगरको पहलले स्थानीय सरकार स्वास्थ्य क्षेत्रमा अझ प्रभावकारी भूमिका खेल्न सक्छ भन्ने सन्देश दिएको छ।
