फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा निर्वाचनलाई लक्षित गर्दै काठमाडौंमा सुरक्षा संयन्त्र उच्च सतर्कतामा प्रवेश गरेको छ। जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौंले एकीकृत सुरक्षा गस्ती सुरु गर्नु, नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलको संयुक्त परिचालन गर्नु तथा होटल–लजमा ‘डग स्नीफिङ’सहितको जाँच सुरु गर्नु निर्वाचनलाई शान्त, निष्पक्ष र विश्वसनीय बनाउने रणनीतिक कदमका रूपमा देखिन्छ।
काठमाडौं जिल्लामा रहेका ३२० मतदानस्थलमध्ये १४४ संवेदनशील र १७६ सामान्य वर्गमा पर्नु राजधानीको सुरक्षात्मक जटिलतालाई संकेत गर्छ। यद्यपि ‘अतिसंवेदनशील’ मतदानस्थल नरहनु सकारात्मक पक्ष हो, तर राजनीतिक चहलपहल, भीडभाड, सार्वजनिक प्रदर्शन र सामाजिक सञ्जालमार्फत फैलिने अफवाहजस्ता जोखिम कारकलाई बेवास्ता गर्न सकिँदैन। त्यसैले ‘सरप्राइज चेकिङ’ र गस्ती विस्तारले सम्भावित अवाञ्छित गतिविधि रोक्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ।
काठमाडौंमा मात्रै ३ हजार ८५४ निर्वाचन प्रहरी परिचालन हुनु राज्यको सुरक्षाप्रति गम्भीरता देखाउने संकेत हो। यसले मतदान केन्द्रको भौतिक सुरक्षा, मतदाता आवतजावतको सहजता र मतपेटिका सुरक्षामा सकारात्मक प्रभाव पार्नेछ। तर सुरक्षाकर्मीको संख्या मात्र पर्याप्त नभई तिनको तालिम, व्यवहार, निष्पक्षता र समन्वय क्षमता पनि चुनावी वातावरण सफल बनाउने निर्णायक पक्ष हुन्।
एसएसपी रमेश थापाले उल्लेख गरेझैं सुरक्षा चुनौतीसम्बन्धी सूचना संकलन, विश्लेषण र जोखिम मूल्यांकनमा आधारित रणनीति आधुनिक चुनावी सुरक्षाको प्रमुख आधार हो। यो प्रणाली प्रभावकारी भएमा हिंसा, तोडफोड, अवैध प्रचार तथा निर्वाचन प्रभावित गर्ने गतिविधि समयमै नियन्त्रण गर्न सकिनेछ।
काठमाडौंमा बढाइएको सुरक्षा व्यवस्था राज्य संयन्त्रको तयारी मात्र होइन, लोकतन्त्रको विश्वसनीयता जोगाउने प्रयास पनि हो। तर चुनाव शान्तिपूर्ण बनाउन सुरक्षाकर्मीको प्रयास मात्र पर्याप्त हुँदैन। राजनीतिक दल, उम्मेदवार, मतदाता र नागरिक समाज सबैले संयम, कानुनी पालना र जिम्मेवार व्यवहार देखाउनु आवश्यक छ। सुरक्षा, पारदर्शिता र जनसहभागिता एकसाथ अघि बढे मात्र निर्वाचन प्रक्रियाले जनविश्वास जित्न सक्छ।
